Hợp tác xã Tân Lạc Sơn thúc đẩy trồng mía sinh thái, nâng cao giá trị cây mía

Cây mía là cây trồng truyền thống của người dân khu vực Hòa Bình cũ, nay thuộc tỉnh Phú Thọ. Theo tài liệu của HTX, năm 2022, diện tích trồng mía tại khu vực này khoảng 7.130 ha. Địa phương vẫn lưu giữ giống mía cổ Hòa Bình với những đặc tính như vị ngọt, hương thơm và ít sâu bệnh.

Tuy nhiên, những năm gần đây, việc trồng mía còn bộc lộ một số hạn chế như canh tác đơn canh, ít luân canh, xen canh; gia tăng sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hóa học, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng môi trường. Bên cạnh đó, giá mía có thời điểm biến động, gây khó khăn cho việc tiêu thụ sản phẩm của người dân.

Vườn mía lên hoa do chậm thu hoạch

Trước thực tế đó, Ban quản trị HTX Tân Lạc Sơn đã tìm hiểu điều kiện địa phương và nhận thấy nhu cầu sử dụng mật mía, nhất là vào dịp Tết Nguyên đán, khá lớn. Theo khảo sát nhanh của HTX tại chợ Ngọc Sơn, riêng xã Ngọc Sơn có nhu cầu tiêu thụ trên 2.000 lít mật mía mỗi dịp Tết, trong khi địa phương chưa có cơ sở nấu mật quy mô và sản phẩm chủ yếu phải nhập từ các vùng khác.

Từ đó, HTX xác định hướng vận động người dân chuyển đổi sang canh tác nông nghiệp sinh thái; đồng thời tuyên truyền về sản xuất sinh thái, tìm kiếm và huy động các nguồn lực hỗ trợ.

Sau khi tiếp cận thông tin về Quỹ Sáng kiến Én Xanh do tổ chức CSIP quản lý, HTX đã xây dựng sáng kiến “Hỗ trợ người Mường tại Phú Thọ chuyển đổi trồng mía sinh thái và đào tạo nghề chế biến sản phẩm mía sinh thái”. Sáng kiến được Quỹ hỗ trợ 50 triệu đồng, tập trung vào ba hoạt động: đào tạo, hỗ trợ người dân chuyển đổi sang trồng mía sinh thái; đào tạo, hỗ trợ mô hình chế biến sản phẩm từ mía sinh thái; và phát triển thị trường cho sản phẩm.

Mẻ mật mía nấu thử nghiệm đầu tiên của HTX Tân Lạc Sơn

Tháng 7/2026, HTX Tân Lạc Sơn đã nấu thử nghiệm mẻ mật mía đầu tiên, đánh dấu bước khởi đầu trong quá trình chế biến sản phẩm từ cây mía sinh thái.

Đáng chú ý, HTX Tân Lạc Sơn là một thành viên của Chương trình Phát triển Rừng và Trang trại (FFF). Theo HTX, sự hỗ trợ của chương trình là thiết thực; bên cạnh các dự án nhỏ được tài trợ, HTX đã chủ động tìm hiểu thị trường, đánh giá tiềm năng địa phương, phát triển các sáng kiến và tiếp cận thêm các nhà tài trợ để tiếp tục phát triển rừng và trang trại cho các thành viên.

Từ chuyển đổi phương thức canh tác đến thử nghiệm chế biến, HTX Tân Lạc Sơn đang từng bước tìm hướng phát huy giá trị cây mía truyền thống, gắn sản xuất với nhu cầu thị trường. Đây cũng là kết quả của sự chủ động của HTX, người dân và việc tranh thủ các nguồn lực hỗ trợ để phát triển những sáng kiến phù hợp với điều kiện thực tế địa phương.