Hợp tác xã Dệt thổ cẩm truyền thống và dịch vụ tổng hợp Đông Lai – Mô hình tiêu biểu của Chương trình FFF trong bảo tồn văn hoá và phát triển sinh kế bền vững

Thông qua các hoạt động hỗ trợ của Chương trình FFF, người dân xóm Cóm được tham gia các lớp tập huấn về tổ chức sản xuất, quản trị Hợp tác xã (HTX), phát triển chuỗi giá trị và xúc tiến thương mại. Năm 2023, HTX Dệt thổ cẩm truyền thống và dịch vụ tổng hợp Đông Lai được thành lập, với 54 thành viên, trong đó phụ nữ chiếm phần lớn. Mô hình HTX giúp thống nhất quy trình sản xuất, bảo tồn kỹ thuật dệt truyền thống và nâng cao năng lực tự quản của cộng đồng.

HTX duy trì vùng nguyên liệu 10ha gồm 5ha trồng bông và 5ha trồng dâu nuôi tằm. Toàn bộ quy trình – từ trồng nguyên liệu, se sợi đến dệt vải – đều được thực hiện thủ công, đảm bảo chất lượng và giá trị văn hóa của sản phẩm. Mô hình này phù hợp định hướng của FFF về đa dạng sinh kế, sử dụng bền vững tài nguyên và nâng cao giá trị sản phẩm của nông dân trồng rừng – trang trại, phát triển sinh kế bền vững gắn với tài nguyên địa phương.

     Các thành viên HTX kiểm tra sản phẩm vừa được dệt

Nhờ tham gia HTX và được FFF hỗ trợ nâng cao năng lực kinh doanh, các nghệ nhân và phụ nữ Mường có thêm việc làm ổn định, với thu nhập 3–4 triệu đồng/tháng. Đây là một trong những kết quả quan trọng của Chương trình FFF trong trao quyền kinh tế cho phụ nữ, hỗ trợ nhóm yếu thế và thúc đẩy sự tham gia của thanh niên trong các chuỗi giá trị lâm nghiệp – nông nghiệp. Từ sự hướng dẫn kỹ thuật và kết nối thị trường của chương trình FFF, HTX đã đa dạng hóa sản phẩm: túi, ví, chăn, gối, khăn trải bàn, đồ lưu niệm… Sản phẩm được giới thiệu, quảng bá trên sàn thương mại điện tử, tham gia hội chợ, liên hoan văn hoá và kết nối với các cơ sở du lịch. Năm 2025, sản phẩm thổ cẩm Đông Lai được công nhận sản phẩm OCOP 3 sao cấp tỉnh, tiêu thụ trên 10.000 sản phẩm/năm.

HTX Dệt thổ cẩm truyền thống và dịch vụ tổng hợp Đông Lai không chỉ tạo sinh kế mà còn gìn giữ bản sắc văn hoá và lan tỏa giá trị cộng đồng, gìn giữ di sản “Nghệ thuật tạo hoa văn cạp váy của người Mường” – Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Các nghệ nhân lớn tuổi tiếp tục truyền nghề cho thế hệ trẻ, đảm bảo sự bền vững của tri thức bản địa – một trong những trọng tâm của chương trình FFF cam kết thúc đẩy. Mô hình là điểm sáng của tỉnh trong thúc đẩy phát triển kinh tế rừng – trang trại gắn với văn hoá, đồng thời là minh chứng cho sức sống bền bỉ của cộng đồng khi được trao cơ hội, kiến thức và sự hỗ trợ đúng hướng./.